Analiza wykazała, że kluczowe znaczenie mają nie tyle warunki administracyjne, takie jak typ umowy, wielkość firmy czy wymiar czasu pracy, ile przede wszystkim warunki fizyczne i psychospołeczne. Wśród czynników fizycznych zwiększających ryzyko braku powrotu do pracy znalazły się brak co najmniej 48 godzin nieprzerwanego odpoczynku w tygodniu, wykonywanie pracy w wymuszonych lub obciążających pozycjach oraz praca zmianowa. Wskazuje to, że obciążenie fizyczne i organizacja czasu pracy mogą stanowić istotną barierę w powrocie do aktywności zawodowej.
Istotną rolę odgrywają również czynniki psychospołeczne. Niska autonomia w podejmowaniu decyzji zawodowych wiązała się ze zwiększonym ryzykiem braku powrotu do pracy, natomiast postrzeganie pracy jako interesującej działało ochronnie. Co ciekawe, wsparcie ze strony przełożonych i współpracowników nie miało istotnego wpływu na powrót do pracy, co odróżnia te wyniki od części wcześniejszych badań.
Wyniki te należy jednak interpretować w kontekście czynników klinicznych i leczenia onkologicznego. W analizach tej samej kohorty wykazano, że brak powrotu do pracy częściej dotyczył pacjentek leczonych bardziej intensywnie, szczególnie z użyciem trastuzumabu oraz po bardziej rozległych zabiegach chirurgicznych, takich jak mastektomia z limfadenektomią pachową. Co istotne, kluczowe znaczenie mają nie tylko same metody leczenia, ale przede wszystkim ich następstwa. Do najważniejszych czynników utrudniających powrót do pracy należały ciężkie toksyczności leczenia, powikłania w obrębie kończyny górnej (np. ograniczenie ruchomości czy obrzęk), objawy psychiczne - w tym lęk i depresja - a także przewlekłe zmęczenie fizyczne i emocjonalne.
Nawet rok po zakończeniu leczenia znaczna część pacjentek nadal doświadczała istotnych objawów, które mogły ograniczać zdolność do pracy - ciężkie zmęczenie występowało u około 20–25% kobiet, objawy lęku u około 20%, a depresji u około 5%. Dodatkowo znaczenie miały czynniki socjoekonomiczne - niższy status zawodowy, niższe dochody, praca fizyczna oraz zatrudnienie w niepełnym wymiarze zwiększały ryzyko braku powrotu do pracy, co wskazuje na kumulację niekorzystnych determinant zdrowotnych i zawodowych.
Mechanizmy wpływające na powrót do pracy różniły się również w zależności od poziomu wykształcenia. Kobiety z niższym wykształceniem częściej nie wracały do pracy, a czynniki fizyczne, takie jak brak odpowiedniego odpoczynku, miały w tej grupie szczególne znaczenie. Z kolei wśród kobiet lepiej wykształconych większą rolę odgrywały aspekty związane z satysfakcją z pracy. Niezależnie od poziomu wykształcenia, obciążenie fizyczne pozostawało jednak istotnym czynnikiem negatywnym.
Łącznie wyniki te pokazują, że powrót do pracy po raku piersi jest zjawiskiem wielowymiarowym. Czynniki kliniczne i następstwa leczenia wyznaczają zdolność do pracy, natomiast warunki pracy decydują o możliwości jej faktycznej realizacji. Oznacza to, że warunki pracy – szczególnie fizyczne i psychospołeczne – stanowią istotne i potencjalnie modyfikowalne determinanty powrotu do aktywności zawodowej, jednak ich wpływ należy zawsze rozpatrywać w ścisłym powiązaniu z konsekwencjami leczenia onkologicznego.
Wyniki te podkreślają potrzebę wdrażania spersonalizowanych, wielodyscyplinarnych programów wspierających pacjentki po raku piersi, obejmujących zarówno rehabilitację fizyczną i leczenie objawów, jak i dostosowanie warunków pracy, aby skutecznie umożliwić powrót do aktywności zawodowej.
