Nowe dane przedstawione w raporcie opracowanym pod kierunkiem American Cancer Society (ACS) kreślą alarmujący obraz rosnącego globalnego obciążenia chorobami nowotworowymi. Jednocześnie podkreślają, że skuteczniejsza profilaktyka oraz równy dostęp do opieki mogą ratować życie.
Według raportu Global Cancer Statistics, 2026 w 2024 roku na świecie rozpoznano nowotwór u blisko 21 mln osób, a 9,8 mln osób zmarło z powodu choroby nowotworowej. Zgodnie z przedstawionymi szacunkami w ciągu życia na nowotwór zachoruje około jedna na pięć osób na świecie. Z powodu nowotworu umrze co dziewiąty mężczyzna i co trzynasta kobieta.
Prognozuje się, że do 2050 roku liczba nowych zachorowań wzrośnie do 34 mln, czyli o 67% w porównaniu z 2024 rokiem, wyłącznie na skutek wzrostu liczebności i starzenia się populacji.
Autorami raportu są naukowcy z American Cancer Society oraz Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem (International Agency for Research on Cancer, IARC), wyspecjalizowanej agencji Światowej Organizacji Zdrowia zajmującej się badaniami nad nowotworami. Praca Sung i wsp. została opublikowana na łamach czasopisma CA: A Cancer Journal for Clinicians. Publikacja jest także dostępna na stronie cancer.org.
"Nowotwory stanowią jedno z największych wyzwań dla zdrowia publicznego w XXI wieku oraz istotną przeszkodę w dalszym wydłużaniu oczekiwanej długości życia na świecie. Znajomość skali i geograficznego zróżnicowania chorób nowotworowych ma zasadnicze znaczenie dla planowania skutecznych i sprawiedliwych działań w zakresie profilaktyki i kontroli nowotworów" – powiedziała dr Hyuna Sung, starsza główna badaczka ds. monitorowania nowotworów w ACS i pierwsza autorka raportu.
"Chociaż skala obciążenia chorobami nowotworowymi oraz wyraźne nierówności geograficzne są niepokojące, wskazują one również na ogromny potencjał poprawy. Szacuje się, że niemal połowy wszystkich zgonów z powodu nowotworów można uniknąć poprzez ograniczanie potencjalnie modyfikowalnych czynników ryzyka. Kolejnej znacznej części zgonów można zapobiec dzięki wczesnemu wykrywaniu choroby i terminowemu rozpoczęciu leczenia" – dodała.
Raport przedstawia zaktualizowane globalne statystyki dotyczące nowotworów za 2024 rok, opracowane na podstawie szacunków GLOBOCAN. GLOBOCAN jest tworzoną przez IARC bazą danych obejmującą informacje o zachorowalności i umieralności z powodu 34 typów nowotworów w 186 krajach.
Autorzy przedstawili krajowe dane dotyczące zachorowalności i umieralności w podziale na regiony świata oraz kategorie wskaźnika rozwoju społecznego (Human Development Index, HDI). Na podstawie trendów demograficznych oszacowali również przewidywane obciążenie chorobami nowotworowymi w 2050 roku.
Najważniejsze wyniki raportu
Współczynniki zachorowalności różniły się między regionami około cztero- lub pięciokrotnie. Najwyższe wartości odnotowano w Australii i Nowej Zelandii, a najniższe w niektórych częściach Afryki oraz Azji Południowo-Środkowej.
Regionalne współczynniki umieralności różniły się około dwukrotnie. Najwyższe wartości wśród mężczyzn odnotowano w Europie Wschodniej, natomiast wśród kobiet – w Melanezji.
Rak płuca pozostaje najczęściej rozpoznawanym nowotworem oraz najczęstszą przyczyną zgonów onkologicznych na świecie. Obciążenie związane z tym nowotworem wynika w znacznej mierze z używania tytoniu. W 2024 roku odnotowano blisko 2,6 mln nowych zachorowań na raka płuca, co odpowiadało 13% wszystkich nowych rozpoznań nowotworów, oraz 1,9 mln zgonów, stanowiących 19% wszystkich zgonów onkologicznych.
Rak piersi u kobiet był drugim najczęściej rozpoznawanym nowotworem na świecie. W 2024 roku stwierdzono 2,4 mln nowych zachorowań oraz 694 tys. zgonów. W populacji kobiet rak piersi zajmował pierwsze miejsce zarówno pod względem liczby zachorowań, jak i zgonów. Ryzyko zgonu z powodu raka piersi wśród kobiet w Afryce Zachodniej jest dwukrotnie większe niż wśród kobiet w Australii i Nowej Zelandii, mimo że współczynnik zachorowalności w Afryce Zachodniej jest o połowę niższy. Zależność ta odzwierciedla nierówności w dostępie do diagnostyki i leczenia.
Rak jelita grubego był trzecim najczęściej rozpoznawanym nowotworem oraz drugą najczęstszą przyczyną zgonów onkologicznych na świecie. Odnotowano ponad 2 mln nowych zachorowań i 918 tys. zgonów.
Rak wątroby odpowiadał za 843 tys. nowych zachorowań oraz 732 tys. zgonów, zajmując trzecie miejsce pod względem liczby zgonów onkologicznych.
Rak gruczołu krokowego był drugim najczęściej rozpoznawanym nowotworem u mężczyzn oraz czwartą najczęstszą przyczyną zgonów onkologicznych. Odnotowano 1,5 mln nowych zachorowań i 420 tys. zgonów. Nieproporcjonalnie wysokie współczynniki umieralności obserwowano na Karaibach oraz w Afryce Subsaharyjskiej, gdzie rak gruczołu krokowego jest często najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych wśród mężczyzn.
W 2024 roku rak żołądka odpowiadał za około 980 tys. nowych zachorowań i 642 tys. zgonów. Zajmował piąte miejsce zarówno pod względem zachorowalności, jak i umieralności, a najwyższe współczynniki odnotowano w Azji Wschodniej.
Rak szyjki macicy, któremu w znacznej mierze można zapobiegać dzięki szczepieniom przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) oraz badaniom przesiewowym, jest najczęstszą przyczyną zgonów onkologicznych wśród kobiet w 26 krajach. Dotyczy to przede wszystkim państw Afryki Subsaharyjskiej, a także części Ameryki Południowej i Środkowej.
Rak trzustki był przyczyną niemal pół miliona zgonów – 491 tys. Zajmował szóste miejsce pod względem umieralności, mimo że pod względem zachorowalności znajdował się dopiero na jedenastym miejscu.
Na świecie odnotowano blisko 1 mln nowych zachorowań na raka tarczycy – dokładnie 959 tys. Był on szóstym najczęściej rozpoznawanym nowotworem na świecie.
"Każdy region mierzy się z odmiennymi wyzwaniami onkologicznymi, dlatego każde państwo potrzebuje indywidualnego planu ograniczania rosnącego obciążenia chorobami nowotworowymi. Profilaktyka nowotworów powinna jednak stanowić najwyższy priorytet we wszystkich krajach" – powiedział dr Ahmedin Jemal, starszy wiceprezes ACS ds. monitorowania nowotworów i badań nad równością w zdrowiu oraz współautor badania. "Musimy zintensyfikować działania wspierające zaprzestanie używania tytoniu, zapobieganie zakażeniom onkogennym, rezygnację ze spożywania alkoholu, utrzymanie prawidłowej masy ciała oraz zwiększenie codziennej aktywności fizycznej" – podkreślił.
Bibliografia:
