Fundacja WARSZAWSKIE CENTRUM PSYCHOONKOLOGII już od ponad 12 lat wspiera osoby chore i ich bliskich na każdym etapie choroby i zdrowienia. Realizuje ona programy psychoedukacyjne skierowane do szeroko rozumianego otoczenia osób chorujących onkologicznie. Szkoli pracodawców, lekarzy, wolontariuszy, nauczycieli – przybliżając zagadnienia związane z komunikacją i mądrym wspieraniem osób chorujących oraz osób po zakończonym leczeniu onkologicznym.
29 września 2026 roku miał premierę film, wyprodukowany przez fundację we współpracy z bankiem pekao oraz trzecim programem polskiego radia. Całość wydarzenia została uzupełniona o panel dyskusyjny z autorami filmu, którzy zdradzili szczegóły z produkcji filmu.

Kintsugi: Złote blizny zamiast ukrywania wad
Punktem wyjścia dla filmu i całego projektu były warsztaty oparte na technice kintsugi. Jak tłumaczy Joanna Koryciarz-Kitamikado, bohaterka filmu i ekspertka w tej dziedzinie, kintsugi to narodziła się w Japonii w XVI wieku tradycyjna metoda sklejania uszkodzonej ceramiki za pomocą laki – naturalnej żywicy, która w końcowej fazie jest ozdabiana proszkiem złota lub innych metali. "Cała technika kintsugi polega na tym, żeby właśnie tych blizn nie ukrywać, tylko je wyeksponować, ale w taki piękny sposób, który doda unikalności tym przedmiotom" – wyjaśniała podczas panelu.
Dźwięki pękającej ceramiki i pękających dusz
Jednym z najbardziej niezwykłych elementów filmu jest jego warstwa dźwiękowa. Została ona skomponowana z naturalnych odgłosów, jakie wydaje z siebie ceramika wyjęta z pieca. Katarzyna Gawlik, autorka muzyki, opowiadała: „Ceramika wyciągnięta z pieca strzela. Robi to aż do 2/3 miesięcy po wyciągnięciu z pieca, z coraz mniejszą częstotliwością, z czasem delikatnie wygasając. Właśnie te dźwięki bardzo rymowały mi się z koncepcją tego filmu, z historią bohaterów i zależało mi, żeby uwidocznić te naturalne, organiczne dźwięki. Dlatego postanowiłam nie robić jakichś szalonych kompozycji, bo nie o to dochodziło, jeżeli te strzały po prostu razem z historią bohaterów wybrzmiewały”.
Film to jednak nie tylko sztuka, ale przede wszystkim poruszające historie pięciorga pacjentów zmagających się z chorobą nowotworową. Maciej Starzyński, współreżyser filmu i pomysłodawca projektu, przyznał, że praca nad dokumentem była dla niego próbą podsumowania ważnego etapu w życiu zawodowym – pracy z pacjentami onkologicznymi. "Myślę, że ten film też jest jakąś taką moją drogą, żeby to po prostu przez siebie przepuścić" – dzielił się swoimi przemyśleniami. Zaznaczał przy tym, że zetknięcie się z chorobą to doświadczenie przemieniające dla wszystkich: nie tylko dla chorego i jego najbliższych, ale także dla lekarzy, psychologów i wolontariuszy.

Sprawczość w obliczu choroby
Szczególnie przejmującym głosem w dyskusji była wypowiedź Pani Urszuli, bohaterki filmu, u której po przeszczepie szpiku kostnego w związku z białaczką rozwinęła się choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi. Mimo trudności zdrowotnych, które uniemożliwiły jej pełny udział w warsztatach kintsugi, podkreślała znaczenie wspólnoty i działań twórczych w procesie zdrowienia. „Niesamowita była wspólna obecność w procesie twórczym i poczucie, że to są osoby, którym niczego nie trzeba tłumaczyć. Osoby, które po prostu wiedzą i które czuły te rzeczy co ja. Nie musieliśmy nawet rozmawiać o chorobie, ale ja czułam się po prostu włączona i zrozumiana samą obecnością. Myślę, że to była bardzo ważna rzecz.” – mówiła z przekonaniem.
Urszula zwróciła też uwagę na kluczową rolę wsparcia psychologicznego i odzyskiwania poczucia kontroli: "Ja naprawdę głęboko wierzę, że doświadczenie choroby może być wzmacniające. Ono może nam naprawdę dużo dać. Naprawdę da się znaleźć te miejsca sprawczości. nawet w sytuacjach, które wydają nam się trudne". W tym kontekście, jak sama żartobliwie zaznaczyła, to ona była inicjatorką spontanicznej wymiany naczyń podczas pierwszych warsztatów kintsugi, pokazując, że sprawczość można odzyskać nawet w tak drobnym geście.
Dr Anna Szmytka, pediatra hematoonkolog, dodała ważną perspektywę personelu medycznego. Przyznała, że lekarze również niosą w sobie "pęknięcia" po trudnych doświadczeniach ze swoimi pacjentami: „Po każdym pacjencie coś pozostaje, pozostaje wspomnienie, pozostaje rana w sercu, bo też jesteśmy przecież ludźmi. Czasami naprawdę głęboko zżywamy się z naszymi pacjentami czy z ich rodzinami.”
W szczelinach kryje się siła
Twórcy "Ech Pęknięcia", jak ujął to Adam Sierociński, reżyser filmu, zaglądają w szczeliny, które zostawia choroba i proces leczenia. W procesie tworzenia z wielu pojedynczych historii (nici narracyjnych), opowieści o sztuce kintsugi i dźwięków ceramiki ułożyli harmonijną, ale trudną całość. Czy z pęknięć można złożyć coś pięknego i wartościowego? Film i dyskusja z jego bohaterami pokazują, że tak, pod warunkiem, że nie będziemy tych pęknięć ukrywać, a pozwolimy im być częścią nowej, posklejanej całości.
Zachęcamy do zapoznania się z filmem na stronie: https://wcp.org.pl/pomozsklejaczycienanowo/
