Onkologia.edu.pl
Wybrany kalkulator

Kalkulator opioidów

Rotacja opioidów, dawka ratunkowa w bólu przebijającym, dobowa dawka równoważna morfiny doustnej (OME) oraz rozpoczynanie i miareczkowanie leczenia - według polskich zaleceń dotyczących bólu nowotworowego (PTOP / PTBB / PTOK 2024; przeliczniki za PTBB / PTMP 2017) oraz Charakterystyk Produktów Leczniczych.

Wyłącznie dla personelu medycznego
Wynik ma charakter orientacyjny. Tabele ekwianalgetyczne opierają się na uśrednionych danych i nie uwzględniają zmienności osobniczej, niepełnej tolerancji krzyżowej, wydolności nerek i wątroby, wieku, wyniszczenia ani interakcji lekowych. Nie każdy współczynnik można odwrócić i użyć do zamiany w przeciwną stronę. Każdą zamianę opioidu należy zweryfikować z aktualną Charakterystyką Produktu Leczniczego i dostosować do stanu chorego, a po rotacji prowadzić ścisłą obserwację i miareczkowanie.
Lek stosowany obecnie
mg/dobę
Lek docelowy
Kalkulator celowo nie podstawia wartości domyślnej. Wielkość korekty zależy od przyczyny rotacji, skuteczności dotychczasowego leczenia, działań niepożądanych, dawki wyjściowej, wieku i stanu chorego. Zalecenia podają zwykle 25-50%, a przy wysokich dawkach nawet więcej.
Sama rotacja jest zmianą opioidu, dlatego domyślnie stosowana jest tabela ostrożniejsza. Tabelę 3 wybierz tylko wtedy, gdy dotychczasowe leczenie było stabilne i dobrze tolerowane, a plaster zastępuje je bez zmiany kontroli bólu.
Dawka docelowa

-

-

Leczenie podstawowe
mg/dobę
Lek doraźny
Dawka ratunkowa to zwykle 1/6 dawki dobowej (10-20%), podawana nie częściej niż co 4 godziny drogą doustną lub co 1 godzinę podskórnie, z ponowną oceną leczenia podstawowego przy więcej niż 3-4 dawkach na dobę. Przy leczeniu przezskórnym dawka ratunkowa zawsze jest osobnym, krótko działającym opioidem - nigdy częścią dawki plastra.
Pojedyncza dawka ratunkowa

-

-

Do czego służy OME
Dobowa dawka równoważna morfiny doustnej jest wspólnym punktem odniesienia - pozwala porównywać schematy, ocenić łączną ekspozycję na opioidy i zaplanować rotację. Nie jest uniwersalnym przelicznikiem pozwalającym automatycznie zamienić każdy opioid na każdy inny: dla fentanylu i buprenorfiny obowiązują odrębne tabele z ChPL, a metadonu nie da się rzetelnie przeliczyć w żadną stronę.
Wszystkie opioidy przyjmowane w ciągu doby
Zsumuj leczenie podstawowe i wszystkie dawki doraźne przyjęte w ciągu doby.
Dobowa dawka równoważna morfiny doustnej

OME / 24 h

-

Sytuacja kliniczna
mg/dobę
Rzeczywiste zużycie leków ratunkowych w ostatniej dobie
mg
Podaj to, co chory rzeczywiście przyjął - sama liczba dawek nie mówi, jaką łączną dawkę opioidu otrzymał. Jeśli dawki były różnej wielkości, wpisz dawkę uśrednioną albo przelicz łączne zużycie ręcznie.
Proponowana dawka

-

-

Tabela przeliczników użytych w kalkulatorze
Jak czytać tę tabelę
Wartości są orientacyjne i pochodzą z uśrednionych danych. Nie każdy współczynnik można odwrócić i użyć do zamiany w przeciwną stronę - dotyczy to zwłaszcza fentanylu i buprenorfiny w postaci przezskórnej, dla których ChPL wprost zabrania stosowania tabel przeliczeniowych do zamiany plastra na inny opioid. Metadon ma przelicznik zależny od dawki i nie jest tu ujęty.
Opioid i drogaDawka równa 60 mg morfiny p.o.Mnożnik do OMEUwagi
Punkt odniesienia zaleceń PTBB/PTMP: 60 mg morfiny p.o. = 20 mg morfiny s.c. = 40 mg oksykodonu p.o. = 25 µg/h fentanylu TTS = 35 µg/h buprenorfiny TTS. Przy zamianie na fentanyl kalkulator nie stosuje tego przelicznika, tylko tabele z ChPL (150:1 przy zmianie opioidu, 100:1 przy leczeniu stabilnym).

Piśmiennictwo

  1. Leppert W., Wordliczek J., Malec-Milewska M. i wsp. Postępowanie diagnostyczno-terapeutyczne u chorych na nowotwory z bólem: zalecenia Grupy Ekspertów Polskiego Towarzystwa Opieki Paliatywnej, Polskiego Towarzystwa Badania Bólu i Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej. Onkol Prakt Klin Edu 2024; 10(2): 89-110.
  2. Wordliczek J., Kotlińska-Lemieszek A., Leppert W. i wsp. Farmakoterapia bólu u chorych na nowotwory - zalecenia Polskiego Towarzystwa Badania Bólu, Polskiego Towarzystwa Medycyny Paliatywnej i towarzystw współpracujących. Ból 2017; 18(3): 11-53.
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Durogesic - Tabela 2 (zmiana opioidu lub chory mniej stabilny, ok. 150:1) i Tabela 3 (leczenie stabilne, ok. 100:1); zakaz stosowania tych tabel do zamiany fentanylu na inny opioid.
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Transtec - dawka początkowa 35 µg/h (52,5 µg/h przy dotychczasowych dużych dawkach), siła działania morfina p.o. : buprenorfina TTS jak 75-115 : 1, wymiana co 96 h, maksymalnie dwa plastry, brak innego opioidu przez 24 h po zdjęciu plastra.
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego OxyNorm, roztwór do wstrzykiwań - 2 mg oksykodonu doustnie odpowiada ok. 1 mg parenteralnie; zmiana z morfiny parenteralnej na oksykodon parenteralny w stosunku 1:1.
  6. Charakterystyki Produktów Leczniczych: MST Continus (10, 30, 60, 100, 200 mg), Sevredol (20 mg), OxyContin (5, 10, 20, 40, 80 mg), Targin (5/2,5 do 40/20 mg; maks. 160/80 mg na dobę), DHC Ennogen (60 i 90 mg; maks. 120 mg co 12 h), Palexia retard (25 do 250 mg; maks. 500 mg na dobę).
  7. Kazimierczak D. Zastosowanie tapentadolu u chorych z bólem nowotworowym. Medycyna Praktyczna - Ból, 2018 (za: Mercadante i wsp. 2009) - przelicznik tapentadol : morfina 3,3 : 1 i zastrzeżenie dotyczące bólu neuropatycznego.
  8. Davis M.P., Davies A., McPherson M.L. i wsp. Opioid conversion in adults with cancer: MASCC-ASCO-AAHPM-HPNA-NICSO guideline. Support Care Cancer 2025; 33: 243.
  9. Fallon M., Giusti R., Aielli F. i wsp. Management of cancer pain in adult patients: ESMO Clinical Practice Guidelines. Ann Oncol 2018; 29 (Suppl 4): iv166-iv191.

Kalkulator nie zastępuje wiedzy, umiejętności ani doświadczenia klinicznego lekarza i nie stanowi porady medycznej dla pacjentów.
Piśmiennictwo zweryfikowano: wrzesień 2026. Zalecany przegląd co 12 miesięcy.

Dostępne kalkulatory
Partnerzy