Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2026 r. opublikowano 9 listopada w Dzienniku Urzędowym Ministra Zdrowia (poz. 81). Dokument zawiera dwa zestawy zaleceń, opracowane na podstawie Wytycznych postępowania diagnostyczno-terapeutycznego u chorych na czerniaki autorstwa P. Rutkowskiego i współautorów z października 2024 r. (wersja 2).
Czerniaki skóry i błon śluzowych – najważniejsze zalecenia
U pacjentów z podejrzeniem czerniaka skóry i błon śluzowych wymagane jest ustalenie rozpoznania patomorfologicznego. Raport badania histopatologicznego zmiany pierwotnej powinien obowiązkowo zawierać m.in. grubość nacieku według Breslowa, obecność lub nieobecność owrzodzenia, liczbę figur podziału na 1 mm², stopień zaawansowania pT, fazy wzrostu, obecność lub nieobecność mikroskopowych ognisk satelitarnych oraz margines obwodowy i głęboki.
We wstępnej diagnostyce zmian skórnych oraz przed ich ewentualnym usunięciem należy wykonać dermatoskopię. Z kolei biopsja węzła wartowniczego jest wskazana, jeżeli grubość nacieku Breslowa wynosi ≥ 0,8 mm lub na powierzchni czerniaka występuje (mikro-) owrzodzenie, niezależnie od grubości nacieku (pT1b–T4b).
Jednym z kluczowych zaleceń jest obowiązkowe badanie molekularne w kierunku obecności mutacji genu BRAF u pacjentów z rozpoznaniem czerniaka w stopniu III (operacyjnym i nieoperacyjnym) oraz IV.
U chorych na czerniaka skóry w stopniu III nieoperacyjnym lub IV z obecnością mutacji BRAF V600 zalecane jest leczenie systemowe zgodnie z aktualnymi wytycznymi postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w czerniakach.
Dokument wskazuje również, że po leczeniu chirurgicznym czerniaka w stopniu IIB/IIC, III lub IV resekcyjnym należy rozważyć systemowe leczenie uzupełniające. Natomiast limfadenektomię należy wykonać w przypadku klinicznie jawnych przerzutów czerniaka w węzłach chłonnych, jeżeli w badaniach obrazowych wykluczono obecność przerzutów odległych.
Zalecenia dotyczące czerniaka błony naczyniowej oka
W odróżnieniu od czerniaków skóry i błon śluzowych, u pacjentów z podejrzeniem czerniaka błony naczyniowej oka nie jest wymagane ustalenie rozpoznania patomorfologicznego. Jest ono jednak konieczne w przypadku wykonania zabiegu wyłuszczenia gałki ocznej lub wycięcia guza (endo- lub egzoresekcji).
W diagnostyce zaleca się m.in. badanie okulistyczne przedniego odcinka gałki ocznej w lampie szczelinowej, badanie dna oka po poszerzeniu źrenicy, USG, optyczną koherentną tomografię (OCT), fotografię obserwowanej zmiany oraz gonioskopię przy podejrzeniu, że zmiana zajmuje lub dochodzi do kąta przesączania.
W miejscowym leczeniu zachowawczym zaleca się radioterapię w postaci brachyterapii, radioterapii protonowej lub radioterapii stereotaktycznej. U pacjentów z rozpoznaniem przerzutów czerniaka błony naczyniowej oka zalecane jest leczenie systemowe zgodnie z aktualnymi wytycznymi.
Dokument określa także zasady monitorowania po leczeniu okulistycznym, obejmujące MRI lub ewentualnie TK lub USG jamy brzusznej co 3-12 miesięcy, próby wątrobowe co 3-6 miesięcy oraz RTG klatki piersiowej raz na 12 miesięcy. Badania okulistyczne zaleca się wykonywać co 3-6 miesięcy przez pierwsze dwa lata, a następnie co 6-12 miesięcy.
Opieka nad pacjentem po zakończeniu leczenia
W obu zestawach zaleceń uwzględniono konieczność zapewnienia pacjentom dostępu do wczesnej rehabilitacji, specjalistycznej pomocy psychologicznej, a w przypadkach tego wymagających również konsultacji psychiatrycznej.
Po zakończeniu leczenia należy opracować plan dalszej opieki, uwzględniający zadania poszczególnych specjalistów i lekarza pierwszego kontaktu w zakresie monitorowania powikłań oraz wczesnego wykrywania możliwej wznowy.
